Alles wat je moet weten over de zuurstoftoevoerslang bij zuurstofgebruik

Zuurstof wordt veel gebruikt in de zorg. Mensen met longproblemen of andere aandoeningen kunnen extra zuurstof nodig hebben. Dit kan tijdelijk zijn, maar ook voor langere tijd of zelfs blijvend. Zuurstof wordt dan toegediend via een apparaat, zoals een zuurstofcilinder of een zuurstofconcentrator.

Een belangrijk onderdeel van deze behandeling is de zuurstoftoevoerslang. Dit is de slang die de zuurstof van het apparaat naar de cliënt brengt. Vaak krijgt deze slang weinig aandacht, maar hij is heel belangrijk voor een goede en veilige behandeling.

In deze blog lees je alles wat je moet weten over zuurstof, de verschillende toedienvormen en vooral over de zuurstoftoevoerslang. We leggen uit wat het is, hoe het werkt, hoe lang de slang mag zijn en hoe je deze goed onderhoudt.

Veel leesplezier!

Zuurstof is een gas dat we nodig hebben om te leven. Het zit in de lucht die we inademen. De lucht bestaat voor ongeveer 21% uit zuurstof.

Ons lichaam gebruikt zuurstof om energie te maken. Deze energie hebben we nodig om te bewegen, denken en onze organen te laten werken.

Hoe werkt zuurstof in het lichaam?

Wanneer we ademhalen:

1. Komt zuurstof via de neus of mond in de longen
2. In de longen gaat zuurstof naar het bloed
3. Het bloed vervoert zuurstof naar de organen en spieren
4. De cellen gebruiken zuurstof om energie te maken

Als iemand een ziekte heeft, zoals COPD of een longontsteking, kan het lichaam minder goed zuurstof opnemen. Dan kan extra zuurstof nodig zijn.

Waarom zuurstoftherapie?

Zuurstoftherapie wordt gegeven om:

• Benauwdheid te verminderen
• Het zuurstofgehalte in het bloed te verbeteren
• Organen goed te laten functioneren
• Vermoeidheid te verminderen

Zuurstof is een medicijn. Daarom moet het altijd volgens voorschrift worden gebruikt.

Je hebt twee veelgebruikte apparaten om zuurstof toe te dienen:

1. Zuurstofcilinder

Een zuurstofcilinder is een fles waarin zuurstof onder hoge druk zit opgeslagen.

Kenmerken:

• Bevat pure zuurstof
• Is draagbaar
• Heeft een beperkte inhoud
• Moet regelmatig worden vervangen

Voordelen:

• Handig voor onderweg
• Direct zuurstof beschikbaar

Nadelen:

• Kan leeg raken
• Moet worden bijgevuld of vervangen
• Zwaar

2. Zuurstofconcentrator

Een zuurstofconcentrator haalt zuurstof uit de lucht.

Hoe werkt dit?

De concentrator:

• Zuigt lucht aan
• Filtert stikstof eruit
• Houdt zuurstof over
• Geeft deze zuurstof aan de cliënt

Kenmerken:

• Werkt op elektriciteit
• Geeft continu zuurstof
• Hoeft niet bijgevuld te worden

Voordelen:

• Altijd zuurstof beschikbaar
• Geen cilinders nodig

Nadelen:

• Niet draagbaar (meestal)
• Maakt geluid
• Werkt alleen met stroom

Zuurstof kan op verschillende manieren worden toegediend. Dit hangt af van de situatie van de cliënt.

1. Zuurstofbril (neusbril)

Dit is de meest gebruikte vorm.

Kenmerken:

• Twee kleine slangetjes in de neus
• Comfortabel
• Geschikt voor langdurig gebruik

Voordelen:

• Cliënt kan praten en eten
• Minder belastend

2. Zuurstofkatheter

Een dun slangetje dat dieper in de neus gaat.

Kenmerken:

• Wordt minder vaak gebruikt
• Kan preciezer zuurstof geven

3. Zuurstofmasker

Een masker dat over de neus en mond zit.

Kenmerken:

• Wordt gebruikt bij hogere zuurstofbehoefte
• Sluit goed aan

Nadelen:

• Minder comfortabel
• Moeilijk praten en eten

Maar dan komen we bij het onderwerp waar deze blog over gaat. De zuurstoftoevoerslang: wat is het en hoe werkt het?

De zuurstoftoevoerslang is de slang die zuurstof transporteert van het apparaat naar de cliënt.

Wat is het precies?

Het is een flexibele kunststof slang die:

• Latexvrij is
• Voorzien is van standaard aansluitingen
• Wegwerp (disposable) is

De slang zit tussen:

• De zuurstofbron (cilinder of concentrator)
• En de toedienvorm (bril, katheter of masker)

Hoe werkt de slang?

De werking is eenvoudig:

1. Het apparaat levert zuurstof
2. De zuurstof gaat via de slang
3. De cliënt ademt de zuurstof in

Het is belangrijk dat:

• De slang niet geknikt is
• De slang schoon is
• De slang goed aangesloten is

Een probleem in de slang kan zorgen voor minder zuurstoftoevoer.

Bij gebruik van een zuurstofconcentrator wordt vaak een langere slang gebruikt. Dit noemen we een verlengslang.

Wat is een verlengslang?

Dit is een extra lange zuurstofslang die:

• De cliënt meer bewegingsvrijheid geeft
• Verbinding maakt tussen concentrator en cliënt

Bijvoorbeeld:

• De concentrator staat in de woonkamer
• De cliënt loopt naar de keuken of slaapkamer

Hoe werkt de verlengslang?

De werking is hetzelfde als bij een gewone slang, maar:

• De afstand is groter
• De weerstand in de slang kan toenemen

Daarom is de lengte van de slang belangrijk.

Dit is een belangrijk onderdeel van goede zorg.

Maximale lengte

Volgens richtlijnen:

• Maximaal: 15 meter
• Liever: niet langer dan 5 meter

Waarom is de lengte belangrijk?

Hoe langer de slang:

• Hoe meer weerstand
• Hoe minder zuurstofdruk
• Hoe minder zuurstof bij de cliënt kan aankomen

Waar hangt de lengte van af?

De maximale lengte hangt af van:

1. Uitlaatdruk van het apparaat
2. Diameter van de slang

Een dikkere slang kan soms beter werken bij langere afstanden.

Risico’s van een te lange slang

• Minder zuurstof bij de cliënt
• Slechtere werking van therapie
• Verhoogd risico op struikelen
• Knikken in de slang

Een bekende variant is de knikvrije slang van Westfalen.

Wat is een knikvrije slang?

Dit is een slang die:

• Minder snel knikt
• Flexibel blijft
• Betrouwbaarder zuurstof doorlaat

Waarom is dit belangrijk?

Een knik in de slang kan:

• De zuurstoftoevoer blokkeren
• Gevaarlijk zijn voor de cliënt

Een knikvrije slang verkleint dit risico.

Kenmerken van de knikvrije slang

• Extra stevig materiaal
• Blijft open, ook bij buigen
• Geschikt voor langere lengtes
• Vaak comfortabeler in gebruik

Wanneer gebruik je een knikvrije slang?

• Bij cliënten die veel bewegen
• Bij langere slangen
• In thuissituaties

Goed onderhoud is belangrijk voor veiligheid en hygiëne.

Waarom onderhoud belangrijk is

Een vieze of beschadigde slang kan:

• Infecties veroorzaken
• Minder zuurstof doorlaten
• Kapot gaan

Wat moet je controleren?

Controleer regelmatig:

• Is de slang schoon?
• Zijn er knikken?
• Zijn er scheurtjes?
• Zit alles goed aangesloten?

Schoonmaken van de slang

De slang zelf wordt meestal niet schoongemaakt, omdat deze disposable is.

Wat je wel kunt doen:

• De buitenkant afnemen met een schone doek
• Zorgen dat de omgeving schoon is

Let op hygiëne

Volgens hygiënerichtlijnen:

• Gebruik schone handen
• Werk volgens protocol
• Vervang bij vervuiling

De zuurstoftoevoerslang is een wegwerpproduct.

Richtlijn

• 1 tot 2 keer per jaar vervangen
• Eerder vervangen bij:
  • Zichtbare vervuiling
  • Beschadiging
  • Slechte werking

Wanneer direct vervangen?

• Bij scheuren
• Bij verstopping
• Bij verkleuring
• Bij twijfel over hygiëne

Veiligheid is heel belangrijk bij zuurstof.

Belangrijke aandachtspunten

• Geen open vuur in de buurt
• Niet roken
• Slang niet onder meubels leggen
• Let op struikelgevaar

De zuurstoftoevoerslang is een belangrijk onderdeel van zuurstoftherapie. Hoewel het een simpel hulpmiddel lijkt, heeft het veel invloed op de werking van de behandeling.

Belangrijk om te onthouden:

• Zuurstof is een medicijn
• De slang vervoert zuurstof naar de cliënt
• De lengte is belangrijk (max 15 meter, liefst 5 meter)
• Knikvrije slangen zijn veiliger
• De slang is disposable
• Vervangen: 1-2 keer per jaar
• Let altijd op hygiëne en veiligheid

• Vilans protocollen – Materialen voor zuurstoftoediening
  https://www.vilansprotocollen.nl/achtergrondinformatie/materialen-voor-zuurstoftoediening?backUrl=%2Fzoekresultaten%3Fzoekterm%3DZuurstof
• Vilans protocollen – Zuurstofapparatuur
  https://www.vilansprotocollen.nl/achtergrondinformatie/zuurstofapparatuur?backUrl=%2Fzoekresultaten%3Fzoekterm%3Dzuurstof
• Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO (2000). Richtlijn zuurstofbehandeling thuis. Utrecht: CBO.
• Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid (2017). Hygiënerichtlijn voor verpleeghuizen, woonzorgcentra en kleinschalig wonen. Bilthoven.