Hoe behandel je overgewicht bij ouderen? • Zuster-055

E-learning

Hoe behandel je overgewicht bij ouderen?

Hoe behandel je overgewicht bij ouderen?

Tegenwoordig heb je veel behandelingen die tijdelijk werken. Denk aan:

  • Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI)
  • Personal trainers en coaches
  • Leefstijlcoach
  • Beweegverenigingen: wandelclubs, nordic walking, enzovoorts
  • Diëtisten

De behandelingen lopen uiteen, omdat niet iedere behandeling wordt vergoed. Zo begint een oudere zorgvrager altijd bij de huisarts met hun hulpvraag. De huisarts zal tegenwoordig ouderen eerst verwijzen naar een diëtist. Een diëtist kan een leefstijlcoach inschakelen via een GLI traject. Bijzonder genoeg wordt een diëtist niet altijd als eerste gekozen, maar wordt een GLI traject snel ingeschakeld. Een probleem bij een GLI traject is dat een oudere zorgvrager veel in de omgeving moet aanpassen. In het geval van een oudere zorgvrager is een diëtist het beste startpunt, waarbij een combinatie wordt gemaakt met fysiofitness, een personal trainer en/of beweegverenigingen. De combinatie van het sporten en bezig gaan met voeding zal de oudere zorgvrager helpen met hun hulpvraag. Daarbij geeft sport ook een verminderde kans op osteoporose (botontkalking) wat bij ouderen een grotere rol speelt.

Hieronder een overzicht van de behandelaars:

Huisarts

De huisarts is de eerste die de oudere zorgvrager benaderd met een hulpvraag. Dit kan op basis zijn van overgewicht of gecombineerd met een aandoening, zoals Diabetes Mellitus type 2. Een huisarts bepaalt de route die de oudere zorgvrager bewandelt. Dat kan een diëtist zijn of een Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) traject. Dat ligt aan de leeftijd en de kundigheid van de zorgvrager. Vanuit de huisarts zal de verwijzing naar een Personal Coach of Trainer niet gebeuren. Een Personal Trainer of Coach wordt niet vergoed door de zorgverzekeraar. Een reden waarom de huisarts wel eens kiest voor Fysiofitness. Een mogelijkheid tot trainen en vergoedingen die daarbij horen.

Personal trainer en coaches

Een Personal Trainer of Coach behandelt ook regelmatig oudere zorgvragers tot 65 jaar met bewegingsklachten. In combinatie met een fysiotherapeut wordt de zorgvrager geholpen met revalidatie hulpvragen. Zorgvragers van 70 jaar en ouder zie je vooral bij fysiotherapeuten terug. Een Personal trainer en coach wordt niet vergoed door de zorgverzekeraar.

Leefstijlcoach

Tegenwoordig worden leefstijlcoaches ingezet om leefstijlinterventies toe te passen bij de oudere zorgvrager. Zij passen het volgende aan voor de zorgvrager: voeding, beweging, stress, slaap en training. Bij oudere zorgvragers zal de samenwerking met een fysiotherapeut en diëtist regelmatiger voorkomen. Een leefstijlcoach wordt vergoed.

Fysiotherapeut

Een fysiotherapeut behandelt oudere zorgvragers met revalidatie hulpvragen. De fysiotherapeut is echter geen oplossing voor overgewicht, omdat de leefstijlcoach en diëtist daar meer voor zijn. Afvallen als oplossing heeft vooral te maken met voedingsgedrag en beweging is daarbij een ondersteuning.

Beweegverenigingen of bewegingsagoog

Nordic walking, wandelen, bewegingsagoog of fietsen zijn geen directe oplossing voor overgewicht, maar kunnen bijdragen aan de oplossing. Daarbij spelen deze verenigingen een rol bij het socialiseren. Hoe meer de oudere zorgvrager socialiseert, hoe minder eenzaam een oudere zorgvrager is. Dat leidt tot meer succesvolle afvalpogingen.

Diëtisten en logopedist

Een diëtist wordt veel ingezet als deskundige in voedingsgedrag. Vooral bij afvallen en overgewicht moet een diëtist een grote rol spelen. Denk hierbij aan het aanpassen van een eetpatroon op basis van iemand zijn/haar leven. Of aangepast op medicijnen en/of medische klachten.
Daarnaast heeft een diëtist een samenwerking met een logopedist vanwege de oudere zorgvragers. Een oudere zorgvrager heeft bijvoorbeeld slikproblemen, waardoor deze samenwerking belangrijk is.

Wat is de reden dat de behandelingen tijdelijk werken voor overgewicht?

Het blijkt uit onderzoek dat 95% terugvalt in oude gewoontes. Dat leidt weer tot een gewichtstoename. Een heersend probleem is dat mensen moeite hebben met het beheersen van hun eetgewoontes. Gezelligheid wordt gekoppeld aan ‘lekker eten’. Zelfbeheersing is een belangrijk begrip in het tegengaan van overgewicht. Jong en oud willen weten hoe zij zichzelf kunnen beheersen met sociale activiteiten.

Bij oudere zorgvragers kun je denken met ongezonde gewoontes aan een gebakje bij de koffie en dat tijdens een gezellige bijeenkomst. Of veel cappuccino’s of een aantal alcoholische dranken per dag.

Daarnaast kan inactiviteit een grotere rol spelen bij oudere zorgvragers. Stel je voor dat diegene valt en pijn heeft. Of bijvoorbeeld een blessure oploopt aan de rug. De oudere zorgvrager met pijn beweegt tijdelijk minder. De eetgewoontes worden niet aangepast en leidt tot een ongewenste gewichtstoename.

Bovendien kan de oudere zorgvrager niet verantwoordelijk zijn als de familieleden iets lekkers meenemen. Uit goede intentie nemen familieleden lekkernijen mee voor een oudere familielid en kan leiden tot ongewenste gewichtstoename. Vooral als het regelmatig gebeurt.
Hierbij kan een zorginstelling ook een rol spelen. Bijvoorbeeld wanneer de oudere zorgvrager minder gevuld is door slechtere aangeboden maaltijden. Minder gevuld zijn kan leiden tot het eten van calorierijke snacks.

Nieuwe behandeling: obesitasmedicijn

Een nieuwe behandeling is ontdekt met een obesitasmedicijn. Uit onderzoek met diabetes mellitus type 2 is ontdekt dat GLP-1 injecties een positief effect hebben op eetgedrag. Deze injecties zijn oorspronkelijk bedoeld om insuline vrij te maken vanuit de alvleesklier. De GLP-1 injecties hadden bijwerkingen, namelijk: sneller vol zitten en misselijkheid bij overeten. Door deze bijwerkingen hebben onderzoekers gekeken naar een behandelingswijze voor mensen zonder diabetes mellitus type 2. De onderzoekers zagen dat twee vormen effectief waren: liraglutide en semaglutide. Ozempic is een bekend merk voor semaglutide en Saxenda voor liraglutide.

Saxenda voor niet-diabeten

Om in aanmerking te komen voor Saxenda moet je voldoen aan bepaalde eisen. Deze zijn vastgesteld door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS):

  • Body Mass Index moet 35 of hoger zijn
  • Moeten al deelnemen aan een Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) traject

Een GLI traject voor een oudere zorgvrager kan worden gevolgd, maar wordt niet altijd voor gekozen. Dat heeft te maken met de leeftijd van de zorgvrager.

Ozempic voor diabeten

Dan heb je een obesitasmedicijn voor oudere zorgvragers met Diabetes type 2. Meeste diabeten gebruiken Metformine verlaagt de bloedsuiker en behoort tot de familie: ‘biguaniden’. Als Metformine als enige medicatie niet werkt in combinatie met leefstijlinterventies (GLI is geen vereiste!), dan zal Ozempic worden toegevoegd. Hier kan in overleg een indicatie voor zijn, waardoor Ozempic als extra medicijn wordt gebruikt.

Referenties