Mag je een steunkous binnenstebuiten dragen?

Therapeutische elastische kousen, beter bekend als steunkousen, zijn voor veel mensen een onmisbaar hulpmiddel. Ze worden dagelijks gedragen door cliënten met oedeem, veneuze aandoeningen of lymfatische problemen. Toch bestaan er veel vragen over het gebruik van steunkousen. Een vraag die regelmatig terugkomt is:

“Mag je een steunkous binnenstebuiten dragen?”

Het antwoord is in vrijwel alle gevallen: nee.

Maar waarom eigenlijk niet? En wat zijn de gevolgen als een steunkous verkeerd wordt gedragen?

In deze blog leggen we uit wat een therapeutische elastische kous is, wanneer deze wordt gebruikt, hoe je deze correct aantrekt en uittrekt, welke complicaties kunnen ontstaan en welke fouten in de praktijk veel worden gemaakt.

Een steunkous wordt officieel een therapeutische elastische kous (TEK) genoemd.

Het is een medisch hulpmiddel dat gecontroleerde druk uitoefent op een arm of been. Door deze druk wordt de terugstroom van bloed en lymfevocht ondersteund.

Het doel van een steunkous is:

• Voorkomen van vochtophoping (oedeem)
• Verminderen van zwelling
• Ondersteunen van de veneuze terugstroom
• Voorkomen van wondproblemen
• Verminderen van klachten zoals zware of vermoeide benen

Steunkousen worden vaak ingezet nadat de zwelling eerst is afgenomen door middel van zwachtelen of andere vormen van compressietherapie.

Compressietherapie is een behandeling waarbij druk wordt uitgeoefend op een lichaamsdeel om vochtophoping tegen te gaan.

Compressietherapie kan bestaan uit:

• Korte-rekzwachtels
• Lange-rekzwachtels
• Klittenbandcompressiesystemen
• Therapeutische elastische kousen

De behandeling bestaat vaak uit twee fasen:

Initiële fase

Tijdens deze fase wordt het aanwezige oedeem verminderd.

Vaak gebeurt dit door:

• Zwachtelen
• Klittenbandcompressiesystemen

Onderhoudsfase

Wanneer het vocht voldoende is afgenomen, wordt een steunkous aangemeten om te voorkomen dat het vocht terugkomt.

Een arts of specialist kan een steunkous voorschrijven bij:

Veneuze insufficiëntie: De aderen voeren het bloed onvoldoende terug naar het hart.

Klachten:

• Zware benen
• Vermoeidheid
• Vochtophoping
• Spataderen

Lymfoedeem: Bij lymfoedeem wordt lymfevocht onvoldoende afgevoerd waardoor zwelling ontstaat.

Veneus oedeem: Vochtophoping als gevolg van slecht functionerende aderen.

Na een trombose: Compressietherapie vermindert de kans op het ontstaan van een posttrombotisch syndroom.

Spataderen: Steunkousen kunnen klachten verminderen en verergering tegengaan.

Genezen veneuze beenulcera: Om terugkeer van wonden te voorkomen.

Na vaat- of spataderbehandelingen: Voor ondersteuning van het herstel.

Niet iedere cliënt mag zomaar compressietherapie krijgen.

Ernstig arterieel vaatlijden

Compressie kan de bloedtoevoer verder verminderen.

Absolute contra-indicaties zijn onder andere:

• Enkel-armindex (EAI) < 0,5
• Enkeldruk < 60 mmHg

Totale afsluiting van het diepe veneuze systeem

Bij een volledige obstructie mag compressie niet worden toegepast zonder specialistisch advies.

Ernstige huidafwijkingen

Bijvoorbeeld:

• Ernstige eczeemvorming
• Open huiddefecten
• Infecties

Allergieën

Voor materialen in de kous.

Rondbreikousen

• Geen naad
• Dunner materiaal
• Vaak gebruikt bij veneuze aandoeningen

Vlakbreikousen

• Wel een naad
• Steviger materiaal
• Veel gebruikt bij lymfoedeem

Daarnaast zijn er:

• Kniekousen
• Dijbeenkousen
• Panty’s
• Armkousen
• Maatwerkkousen
• Confectiekousen

Steunkousen zijn verdeeld in verschillende drukklassen.

Klasse I

Lichte compressie

Klasse II

Matige compressie

Meest voorgeschreven klasse.

Klasse III

Sterke compressie

Klasse IV

Zeer sterke compressie

Wordt vaak toegepast bij ernstig lymfoedeem.

De behandelaar bepaalt welke klasse nodig is.

Het antwoord is meestal:

Nee

Een therapeutische elastische kous is ontworpen om op een specifieke manier druk uit te oefenen.

Wanneer de kous binnenstebuiten wordt gedragen:

• Verandert de pasvorm
• Kan de drukverdeling afwijken
• Kunnen naden verkeerd drukken
• Ontstaan sneller huidproblemen

Daarnaast hebben veel steunkousen een speciale antislipband.

Deze siliconenband bevindt zich aan de binnenzijde van de kous en zorgt ervoor dat de kous op zijn plaats blijft zitten.

Draag je de kous binnenstebuiten?

Dan bevindt deze antislipband zich aan de buitenkant en werkt deze niet meer.

Gevolgen kunnen zijn:

• Afzakken van de kous
• Plooivorming
• Onvoldoende compressie
• Drukplekken

Zijn er uitzonderingen?

Ja. Je hebt speciale therapeutische elastische kousen zonder siliconen antislipband. Bij sommige aantrektechnieken wordt de kous tijdens het aantrekken tijdelijk binnenstebuiten gekeerd. Na het aantrekken wordt de kous echter altijd weer correct gedragen. Een steunkous is dus niet bedoeld om gedurende de dag binnenstebuiten te dragen.

Hoewel steunkousen veilig zijn, kunnen complicaties optreden.

Huidbeschadiging

Bij:

• Verkeerde maat
• Plooien
• Verkeerd aantrekken

Drukplekken

Vooral ter hoogte van:

• Enkel
• Scheenbeen
• Knieholte

Allergische reacties

Bijvoorbeeld op:

• Siliconen
• Rubber
• Textielvezels

Pijn

Kan wijzen op:

• Verkeerde maat
• Toenemend oedeem
• Arteriële problemen

Ischemie

Een ernstige complicatie.

Door teveel druk ontstaat zuurstoftekort in het weefsel.

Gevolgen kunnen zijn:

• Wonden
• Necrose
• Weefselversterf

1. De kous binnenstebuiten dragen

Een van de meest voorkomende fouten. Hierdoor werkt de compressie mogelijk niet zoals bedoeld.

2. Plooien laten ontstaan

Plooien geven plaatselijke drukverhoging. Dit kan leiden tot huidbeschadiging.

3. De kous te laat aantrekken

Wanneer het been al gezwollen is, werkt de kous minder goed.

4. Slapen met steunkousen

Therapeutische elastische kousen worden meestal alleen overdag gedragen. Tenzij anders voorgeschreven.

5. De kous niet vervangen

Na ongeveer 4 tot 9 maanden neemt de elasticiteit af.

6. Gebruik van vette bodylotion

Dit kan de vezels beschadigen. Gebruik bij voorkeur een pH-neutrale lotion.

7. Beschadigde kousen blijven dragen

Gaatjes, ladders of uitgerekte delen verminderen de werking.

8. Geen controle van de huid

Dagelijkse huidinspectie blijft belangrijk.

Een therapeutische elastische kous is een belangrijk hulpmiddel bij de behandeling van veneuze aandoeningen, lymfoedeem en andere vormen van vochtophoping. De werking van de kous is afhankelijk van een correcte pasvorm en juiste toepassing.

Een steunkous is niet bedoeld om binnenstebuiten te dragen. Door de kous verkeerd te dragen kan de drukverdeling veranderen, kan een eventuele antislipband zijn functie verliezen en neemt de kans op complicaties toe.

Zorgverleners en cliënten doen er daarom goed aan de kous altijd volgens de voorschriften van de fabrikant en behandelaar te dragen. Een goed passende en correct gedragen steunkous draagt bij aan comfort, vermindering van klachten en het voorkomen van nieuwe gezondheidsproblemen.

• Bartelink, M. E. L., Elsman, B. H. P., Oostindjer, A., Stoffers, H. E. J. H., Wiersma, T., & Geraets, J. J. X. R. (2014). NHG-standaard perifeer arterieel vaatlijden (2e herziening). Huisarts en Wetenschap, 57(2), 81-92.
• College voor Zorgverzekeringen. (2002). Hulpmiddelenkompas 2002: Therapeutische elastische kousen. Amstelveen: CVZ.
• Dissemond, J., Assenheimer, B., Bültemann, A., et al. (2016). Compression therapy in patients with venous leg ulcers. Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft, 14(11), 1072-1087.
• Lim, C. S., & Davies, A. H. (2014). Graduated compression stockings. Canadian Medical Association Journal, 186(10), E391-E398.
• Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. (2014). Richtlijn veneuze pathologie. Utrecht: NVDV.
• Oelen, M. (2015). 7 basisregels bij compressie. Nursing, (11), 31-35.
• Rabe, E., Partsch, H., Morrison, N., et al. (2020). Risks and contraindications of medical compression treatment – A critical reappraisal. Phlebology, 35(7), 447-460.
• Smith, S. F., Duell, D. J., & Martin, B. C. (2021). Verpleegkundige vaardigheden deel 2. Amsterdam: Pearson.
• Vilans. (2023). Wat is compressietherapie? Geraadpleegd op 14 juni 2026, van https://www.vilans.nl
• Vilans. (2023). Wat is een steunkous? Geraadpleegd op 14 juni 2026, van https://www.vilans.nl
• WCS Kenniscentrum Wondzorg. (2015). Compressietherapie aan de onderste extremiteiten: Expertdocument. Leiden: WCS Kenniscentrum Wondzorg.
• WCS Wondenboek. (z.d.). Therapeutische elastische kousen. Geraadpleegd op 14 juni 2026, van https://www.wcs.nl.

Bekijk dan onze speciale blogpagina met allerlei blogs over steunkousen!