Moet je een stomahuidplaat nog opwarmen? Alles wat zorgverleners moeten weten

Het verwisselen van stomamateriaal behoort voor veel zorgverleners tot de dagelijkse werkzaamheden. Toch bestaan er nog regelmatig vragen over bepaalde handelingen. Eén van de meest voorkomende vragen is:

Moet je een stomahuidplaat nog opwarmen voordat je deze aanbrengt?

Veel zorgverleners hebben ooit geleerd om een huidplaat eerst tussen de handen warm te maken of deze enkele minuten onder de kleding van de cliënt te leggen. Anderen doen dit juist niet meer en geven aan dat moderne huidplaten direct op de huid kunnen worden aangebracht.

Wie heeft er gelijk?

Het antwoord is eigenlijk heel eenvoudig: tegenwoordig is het opwarmen van een huidplaat meestal niet meer nodig.

Toch ligt het antwoord iets genuanceerder. Het hangt namelijk af van het soort huidplaat, de gebruiksinstructies van de fabrikant en de situatie van de cliënt.

In deze blog lees je alles over stomazorg, de verschillende systemen en vooral over de huidplaat.

Een stoma is een kunstmatige opening die operatief in de buik wordt aangelegd. Via deze opening worden ontlasting of urine afgevoerd wanneer dit niet meer via de natuurlijke weg mogelijk is.

Een stoma is meestal rood van kleur en lijkt qua uiterlijk op het slijmvlies aan de binnenkant van de mond.

Een stoma bevat geen zenuwen. Dit betekent dat een cliënt het aanraken van de stoma meestal niet voelt. De huid rondom de stoma is echter wel gevoelig. Een goede verzorging van de huid rondom de stoma is daarom ontzettend belangrijk.

Je hebt verschillende soorten stoma’s.

Colostoma

Een colostoma is een stoma van de dikke darm.

De ontlasting is meestal:

• Stevig
• Brijig
• Regelmatig

Een colostoma bevindt zich vaak aan de linkerzijde van de buik.

Ileostoma

Een ileostoma is een stoma van de dunne darm.

De ontlasting is meestal:

• Dun
• Waterig
• Enzymrijk

Hierdoor is de huid rondom de stoma extra kwetsbaar. Een ileostoma bevindt zich meestal aan de rechterzijde van de buik.

Urostoma

Bij een urostoma wordt urine via een stukje darm naar buiten geleid. De urine wordt continu afgevoerd. Hierdoor is een goed aansluitende huidplaat extra belangrijk.

Een stoma wordt aangelegd wanneer de darm of blaas tijdelijk of blijvend niet meer goed functioneert. Hierdoor kan ontlasting of urine niet meer op de natuurlijke manier het lichaam verlaten.

Een stoma kan tijdelijk zijn, bijvoorbeeld om een deel van de darm rust te geven na een operatie. In andere situaties is een stoma blijvend.

Darmkanker

Darmkanker is één van de meest voorkomende redenen voor het aanleggen van een stoma.

Wanneer een deel van de dikke darm of endeldarm wordt verwijderd, kan het nodig zijn om tijdelijk of blijvend een stoma aan te leggen. Een tijdelijke stoma geeft de darm de kans om te herstellen na de operatie.

Blaaskanker

Bij ernstige blaaskanker moet soms de hele blaas worden verwijderd. De urine kan dan niet meer op de normale manier worden opgeslagen en uitgeplast.

De chirurg maakt dan vaak een urostoma, waarbij urine via een stukje darm naar buiten wordt geleid.

Ernstige ontstekingsziekten van de darm

Sommige chronische darmziekten veroorzaken langdurige ontstekingen, beschadigingen en klachten aan de darmwand.

Wanneer medicijnen onvoldoende helpen of complicaties ontstaan, kan een stoma noodzakelijk zijn.

Ziekte van Crohn

De ziekte van Crohn is een chronische ontstekingsziekte die overal in het maag-darmkanaal kan voorkomen.

Klachten kunnen zijn:

• Buikpijn
• Diarree
• Gewichtsverlies
• Vermoeidheid
• Ontstekingen

Wanneer delen van de darm ernstig beschadigd raken, kan een tijdelijke of blijvende stoma nodig zijn.

Colitis ulcerosa

Colitis ulcerosa is een chronische ontsteking van de dikke darm.

De darmwand raakt ontstoken en beschadigd, waardoor klachten ontstaan zoals:

• Bloederige diarree
• Buikpijn
• Vermoeidheid
• Gewichtsverlies

Wanneer de klachten ernstig zijn en behandelingen onvoldoende effect hebben, kan het verwijderen van de dikke darm noodzakelijk zijn.

Darmbeschadigingen

Beschadigingen aan de darm kunnen ontstaan door:

• Ongevallen
• Operaties
• Infecties
• Doorbloedingsproblemen

Een stoma kan dan tijdelijk worden aangelegd om de darm rust te geven en te laten herstellen.

Darmobstructies

Een darmobstructie betekent dat de darm gedeeltelijk of volledig verstopt zit.

Hierdoor kan ontlasting niet meer passeren.

Klachten kunnen zijn:

• Ernstige buikpijn
• Opgezette buik
• Misselijkheid
• Braken

Afhankelijk van de oorzaak kan een stoma tijdelijk noodzakelijk zijn.

Diverticulitis

Bij diverticulitis zijn kleine uitstulpingen in de darm ontstoken.

In ernstige gevallen kunnen complicaties ontstaan, zoals:

• Een perforatie
• Een abces
• Ernstige ontstekingen

Soms is dan een operatie nodig waarbij tijdelijk een stoma wordt aangelegd.

Aangeboren afwijkingen

Sommige kinderen worden geboren met afwijkingen aan de darm, anus of urinewegen.

In sommige situaties is een stoma noodzakelijk om de ontlasting of urine veilig af te voeren.

Ernstige incontinentie

Bij ernstige incontinentie kan iemand continu ontlasting of urine verliezen.

Wanneer andere behandelingen onvoldoende helpen en de kwaliteit van leven ernstig vermindert, kan een stoma een oplossing bieden.

Nee. Een stoma kan zowel tijdelijk als blijvend zijn. Een tijdelijke stoma wordt vaak aangelegd om een darmverbinding rust te geven na een operatie.

Zodra het lichaam voldoende is hersteld, kan de stoma weer worden opgeheven. Een blijvende stoma wordt aangelegd wanneer de darm of blaas definitief niet meer gebruikt kan worden.

Het doel van een stoma is uiteindelijk altijd hetzelfde: het veilig afvoeren van ontlasting of urine en het verbeteren van de gezondheid en kwaliteit van leven van de cliënt.

Je hebt twee soorten systemen. Een ééndelig en tweedelig systeem.

Eendelig systeem

Bij een eendelig systeem vormen de opvangzak en de huidplaat één geheel. Wanneer je het systeem verwisselt, verwijder je alles tegelijk.

Voordelen:

• Dun materiaal
• Flexibel
• Minder zichtbaar

Nadelen:

• De huid wordt vaker belast

Tweedelig systeem

Bij een tweedelig systeem zitten de huidplaat en opvangzak los van elkaar. De huidplaat blijft meerdere dagen zitten. Alleen de opvangzak wordt vaker verwisseld.

Voordelen:

• Minder belasting van de huid
• Makkelijk wisselen

Nadelen:

• Iets dikker systeem

Bij stomazorg kunnen verschillende hulpmiddelen gebruikt worden.

Denk aan:

• Opvangzakjes
• Huidplaten
• Pasta
• Ringsystemen
• Barrièrefilm
• Huidbeschermers
• Stomapoeder
• Verwijderingsspray

Toch vormt de huidplaat de basis van het hele systeem.

Wat is een huidplaat?

Een huidplaat, ook wel huidplak genoemd, is een huidbeschermende plaat met daarin een opening voor de stoma. De huidplaat wordt op de huid rondom de stoma geplakt en beschermt de huid tegen ontlasting of urine. De meeste huidplaten zijn gemaakt van hydrocolloïd.

Hydrocolloïd heeft verschillende eigenschappen:

• Het beschermt de huid.
• Het neemt vocht op.
• Het zorgt voor een goede hechting.
• Het helpt huidirritatie te verminderen.

Afhankelijk van het systeem blijft een huidplaat één of meerdere dagen zitten.

Welke vormen huidplaten zijn er?

Huidplaten zijn verkrijgbaar in verschillende uitvoeringen.

Ronde huidplaten

Deze worden veel gebruikt bij een vlakke buik zonder veel huidplooien.

Ovale huidplaten

Deze sluiten soms beter aan bij de natuurlijke vorm van de buik.

Vierkante huidplaten

Deze geven extra plakoppervlak.

Vlakke huidplaten

Een vlakke huidplaat is geschikt wanneer de stoma goed boven het huidniveau uitsteekt.

Bolle (convexe) huidplaten

Een bolle huidplaat wordt gebruikt wanneer:

• De stoma dieper ligt.
• Er huidplooien aanwezig zijn.
• De stoma ingetrokken is.
• Er sneller lekkages ontstaan.

De bolling geeft extra druk rondom de stoma, waardoor deze beter naar buiten komt.

Waarom moet een huidplaat goed aansluiten?

Een goed passende huidplaat is ontzettend belangrijk. Ontlasting en urine bevatten stoffen die de huid snel kunnen beschadigen. Vooral bij een ileostoma en een urostoma kan huidbeschadiging snel ontstaan.

Een slecht passende huidplaat kan leiden tot:

• Roodheid
• Irritatie
• Pijn
• Jeuk
• Schrale huid
• Open wondjes
• Lekkages

Juist daarom moet de opening van de huidplaat nauwkeurig worden opgemeten.

Een stoma verandert in de eerste maanden nog van grootte. Pas na ongeveer drie maanden heeft de stoma vaak zijn definitieve vorm bereikt. Daarom is regelmatig meten belangrijk.

Stap 1

Leg je wijsvinger boven de stoma.

Stap 2

Leg je duim onder de stoma.

Stap 3

Trek de huid voorzichtig strak.

Stap 4

Meet vervolgens de stoma op.

Hoe groot moet de opening zijn?

De opening moet zo nauwkeurig mogelijk aansluiten.

De richtlijnen zijn:

Ileostoma en urostoma

Maak de opening ongeveer 2 millimeter groter dan de stoma.

Colostoma

Maak de opening ongeveer 3 millimeter groter dan de stoma.

Hoe knip je een huidplaat op maat?

Gebruik hiervoor:

• Een schaar met gebogen punt
• Een stomastans

Controleer altijd of er geen scherpe randjes zijn ontstaan.

Maar dan de grote vraag: Moet je de huidplaat nog opwarmen? Dat is misschien wel de meest gestelde vraag binnen stomazorg.

Veel zorgverleners hebben ooit geleerd om de huidplaat eerst op te warmen.

Bijvoorbeeld door:

• De huidplaat tussen de handen warm te maken
• De huidplaat onder de kleding van de cliënt te leggen
• De huidplaat tegen het lichaam te houden

Maar is dit nog wel nodig?

Het korte antwoord: meestal niet.

De meeste moderne huidplaten zijn ontwikkeld om direct op de huid te plakken. Wanneer de huidplaat op kamertemperatuur wordt bewaard, is extra verwarmen meestal niet nodig. Het is vaak voldoende om de huidplaat na het aanbrengen ongeveer één minuut stevig aan te drukken. De lichaamswarmte zorgt vervolgens vanzelf voor een optimale hechting.

Waarom werd vroeger wel opgewarmd?

Vroeger waren huidplaten vaak dikker en stugger. Door het materiaal op te warmen, werd het soepeler. Daardoor kon het zich beter aanpassen aan de vorm van de buik.

Ook bestaan er tegenwoordig nog dikkere huidplaten waarbij de fabrikant adviseert om deze kort op te warmen. Volg daarom altijd de gebruiksinstructies van de fabrikant.

Wanneer mag je een huidplaat wel opwarmen?

Soms wordt dit nog geadviseerd.

Bijvoorbeeld:

• Bij dikkere huidplaten
• Op advies van de fabrikant
• Wanneer een cliënt veel huidplooien heeft

Leg de huidplaat dan enkele minuten onder de kleding tegen de huid aan.

Gebruik nooit:

• Een föhn
• Een magnetron
• Een verwarming
• Heet water

Te veel warmte kan het materiaal beschadigen.

Waarom is extra warmte soms juist nadelig?

Opwarmen klinkt logisch, maar kan ook nadelen hebben. De huidplaat kan namelijk al een bepaalde vorm aannemen voordat deze op de buik wordt geplakt. Hierdoor kan de aansluiting minder goed worden. Bovendien kunnen sommige moderne materialen juist hun kleefkracht verliezen wanneer ze te warm worden.

Het opwarmen van een stomahuidplaat is tegenwoordig meestal niet meer nodig. Moderne huidplaten zijn ontworpen om direct op de huid te hechten wanneer ze op kamertemperatuur worden bewaard.

De belangrijkste succesfactor zit niet in het opwarmen, maar in een goed passende huidplaat, een schone en droge huid en het zorgvuldig opmeten van de stoma.

Door de juiste materialen te gebruiken en de huid regelmatig te controleren, kunnen lekkages en huidproblemen vaak worden voorkomen.

• Noordzij, M. (2022). 3 lezersvragen over het aanbrengen van stomamateriaal. Nursing, 3.
• Samenwerkingsverband Richtlijnen Infectiepreventie. (2024). SRI-richtlijn opvang en afvoer van urine en feces.
• V&VN Stomaverpleegkundigen. (2018). Richtlijn stomazorg Nederland (herziening van de richtlijn uit 2012). Utrecht: V&VN.
• B. Braun. (2025). Stomamateriaal voor je colostoma. Geraadpleegd op 17 juni 2026.
• B. Braun. (2025). Stomamateriaal voor je ileostoma. Geraadpleegd op 17 juni 2026.
• B. Braun. (2025). Stomamateriaal voor je urinestoma. Geraadpleegd op 17 juni 2026.
• MediReva. (2025). Alle materialen voor stomazorg. Geraadpleegd op 17 juni 2026.
• Stichting Stomaatje. (2025). Een- en tweedelige stomasystemen. Geraadpleegd op 17 juni 2026.
• Stomavereniging. (2025). Stomamateriaal. Geraadpleegd op 17 juni 2026.
• Stomavereniging. (2025). Het ideale stomamateriaal, hoe vind je dat? En bestaat dat wel? Geraadpleegd op 17 juni 2026.

Bekijk hier onze blogpagina, volledig over stomazorg!