Slikproblemen komen veel voor in de zorg. Denk aan cliënten met:

• een beroerte

• dementie

• Parkinson

• of andere neurologische aandoeningen

Als iemand zich verslikt, kan dat gevaarlijk zijn. Eten of drinken kan in de luchtpijp komen. Dit kan leiden tot benauwdheid of een longontsteking.

Daarom wordt drinken vaak ingedikt. Dit maakt de vloeistof dikker en makkelijker te controleren tijdens het slikken. Maar… niet elk indikmiddel is hetzelfde.

Je hebt twee belangrijke soorten: zetmeel en gom.

In deze blog leggen we het verschil duidelijk uit, zodat je weet:

• wat je gebruikt

• waarom je het gebruikt

• en wat het beste is voor jouw cliënt.

Veel leesplezier!

Een indikmiddel is een poeder dat je toevoegt aan drinken om het dikker te maken.

Hierdoor:

• stroomt het drinken langzamer

• kan de cliënt beter slikken

• is er minder kans op verslikken

Verschillende diktes

Drinken kan verschillende diktes hebben, bijvoorbeeld:

• dun (water)

• licht ingedikt (nectar)

• dikker (honingdikte)

• zeer dik (puddingdikte)

De juiste dikte wordt bepaald door:

• een logopedist

• of arts

Je hebt twee hoofdsoorten:

1. Zetmeel-gebaseerd 

2. Gom-gebaseerd 

Dit verschil is belangrijk, want ze werken anders in de praktijk.

Wat is zetmeel?

Zetmeel komt uit planten, zoals:

• maïs

• aardappel

Het is een ouder type indikmiddel dat al lang wordt gebruikt.

Voordelen van zetmeel

• Goedkoop

• Bekend bij veel zorgverleners

• Makkelijk verkrijgbaar

Nadelen van zetmeel

❗ Wordt dunner in de mond

Zetmeel wordt afgebroken door speeksel.

Gevolg:

• drinken wordt weer dun

• verhoogd risico op verslikken

❗ Smaak en structuur veranderen

• kan klonterig worden

• kan een “papperige” smaak geven

❗ Niet stabiel

• wordt na verloop van tijd dunner

• moet vaak snel gebruikt worden

Wat is gom?

Gom is een modern type indikmiddel. Het wordt gemaakt van natuurlijke stoffen zoals xanthaangom.

Voordelen van gom

✔️ Blijft stabiel

• wordt niet dunner in de mond

• blijft dezelfde dikte houden

✔️ Betere veiligheid

• minder kans op verslikken

• betere controle tijdens slikken

✔️ Betere smaak

• smaak van drinken blijft beter behouden

• minder “papperig”

✔️ Klontert minder

• makkelijker te mengen

Nadelen van gom

• Vaak iets duurder

• Soms wennen voor zorgverleners

Het korte antwoord: Gom is meestal de betere keuze.

Waarom is gom beter?

1. Veiligheid

• Gom blijft dik in de mond.
• Zetmeel wordt dun door speeksel.

Gom = minder verslikken

2. Stabiliteit

• Gom blijft stabiel, ook als het drankje even staat.
• Zetmeel verandert sneller.

3. Comfort voor de cliënt

Gom:

• smaakt beter

• voelt prettiger

Wanneer wordt zetmeel nog gebruikt?

Zetmeel kan nog gebruikt worden:

• als gom niet beschikbaar is

• bij specifieke voorkeuren

Maar in veel richtlijnen en praktijk wordt gom steeds vaker aangeraden.

Stap 1: Meet de juiste hoeveelheid

Gebruik altijd:

• maatschepje

• of instructie op verpakking

Stap 2: Goed mengen

• roer goed

• voorkom klontjes

Stap 3: Even laten staan

• sommige middelen moeten even indikken

Stap 4: Controleer de dikte

• klopt de afgesproken consistentie?

Op indicatie (belangrijk!)

Indikmiddelen worden meestal niet zomaar gebruikt. Ze worden ingezet op indicatie, dus wanneer er echt sprake is van slikproblemen.

Als een cliënt slikproblemen heeft:

• wordt vaak een logopedist ingeschakeld

• en soms ook een diëtist

Rol van de logopedist

De logopedist:

• onderzoekt het slikken

• bepaalt welke dikte veilig is

• geeft advies over eten en drinken

Rol van de diëtist

De diëtist:

• kijkt naar de voeding en vochtinname

• zorgt dat de cliënt voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt

Verkrijgbaarheid

Indikmiddelen zijn vervolgens verkrijgbaar:

• via de apotheek

• via hulpmiddelenleveranciers

• of via de zorgorganisatie

In sommige gevallen worden ze (deels) vergoed, afhankelijk van de situatie en indicatie.

Neem eens contact op met Freek Verbeet! https://freekverbeet.nl/

Leefstijlexpert met 20 jaar ervaring en diëtist in Apeldoorn. (ook online mogelijkheden)

• Indikmiddelen maken drinken veiliger bij slikproblemen

• Er zijn twee soorten: zetmeel en gom

• Zetmeel wordt dunner in de mond

• Gom blijft stabiel en is meestal veiliger

• Gom is daarom vaak de beste keuze

Indikmiddelen spelen een belangrijke rol in de zorg voor cliënten met slikproblemen. Het verschil tussen zetmeel en gom lijkt klein, maar is in de praktijk groot.

Gom biedt:

• meer veiligheid

• betere smaak

• stabielere dikte

Daarom wordt gom steeds vaker gebruikt in de zorg.

Goede zorg begint bij kennis. Door te begrijpen welk indikmiddel je gebruikt en waarom, kun je de zorg veiliger en prettiger maken voor je cliënt. Kleine aanpassingen maken een groot verschil.

• . (z.d.). Slikproblemen (dysfagie) en voeding. Geraadpleegd op 21 maart 2026, van
  https://www.vilans.nl
• Zorginstituut Nederland. (z.d.). Dysfagie en aangepaste voeding. Geraadpleegd op 21 maart 2026, van
  https://www.zorginstituutnederland.nl
• International Dysphagia Diet Standardisation Initiative. (2019). Complete IDDSI framework. Geraadpleegd op 21 maart 2026, van
  https://www.iddsi.org
• Cichero, J. A. Y., et al. (2013). Thickened liquids for dysphagia management: A current review of the measurement of viscosity of thickened liquids. Journal of Human Nutrition and Dietetics, 26(1), 5–17.
• Steele, C. M., et al. (2015). Mealtime difficulties in a home for aged: Not just dysphagia. Dysphagia, 30(5), 562–569.
• Nutricia. (z.d.). Nutilis indicaties en gebruik. Geraadpleegd op 21 maart 2026, van
  https://www.nutricia.nl
• Fresenius Kabi. (z.d.). Thick & Easy indicaties. Geraadpleegd op 21 maart 2026, van
  https://www.fresenius-kabi.com