Een stoma vraagt dagelijks om goede verzorging. Niet alleen de stoma zelf, maar vooral ook de huid rondom de stoma verdient veel aandacht. Deze huid wordt ook wel de peristomale huid genoemd.

Wanneer de huid beschadigd raakt, kan het lastig worden om een stomamateriaal goed te laten hechten. Hierdoor kunnen lekkages ontstaan, waardoor de huid nog verder beschadigt. Zo ontstaat soms een vicieuze cirkel.

Om dit te voorkomen of te behandelen kan stomapoeder worden gebruikt.

Stomapoeder is een speciaal poeder dat overtollig vocht opneemt van een beschadigde, nattende huid rondom de stoma. Hierdoor droogt de huid iets op, waardoor de huidplak weer beter kan hechten.

Het is belangrijk om te weten dat stomapoeder geen geneesmiddel is. Het geneest de huid niet rechtstreeks, maar ondersteunt het natuurlijke herstel door een betere basis te creëren voor de stomaplak.

Een gezonde peristomale huid ziet er ongeveer hetzelfde uit als de huid op de rest van de buik.

De huid hoort:

• droog te zijn;
• glad te zijn;
• geen wondjes te hebben;
• niet rood te zijn;
• niet te bloeden;
• geen pijn te doen;
• niet te jeuken.

Wanneer de huid gezond is, blijft een stomaplak meestal meerdere dagen goed zitten.

Een beschadigde huid zorgt juist voor verschillende problemen:

• meer kans op lekkage;
• pijn tijdens het verwisselen;
• minder draagcomfort;
• kortere draagtijd van het stomamateriaal;
• grotere kans op infecties;
• hogere materiaalkosten doordat vaker gewisseld moet worden.

Uit onderzoek blijkt dat huidproblemen één van de meest voorkomende complicaties zijn bij mensen met een stoma. Afhankelijk van het onderzoek krijgt 20 tot zelfs meer dan 70% van de stomadragers ooit te maken met peristomale huidproblemen. Daarom besteden stomaverpleegkundigen veel aandacht aan het voorkomen en behandelen van huidbeschadiging.

Veel mensen denken dat stomapoeder een medicijn bevat. Dat is meestal niet zo.

De meeste stomapoeders bestaan uit vochtopnemende bestanddelen, zoals:

• natriumcarboxymethylcellulose (CMC);
• gelvormende hydrocolloïden;
• absorberende polymeren.

Deze stoffen kunnen vocht opnemen uit een nattende huid.

Wanneer het poeder vocht opneemt, verandert het langzaam in een gelachtige laag. Hierdoor ontstaat een drogere ondergrond waarop de huidplak beter kan hechten.

De exacte samenstelling verschilt per fabrikant, maar de werking is grotendeels hetzelfde.

Bekende merken zijn onder andere:

• Convatec Stomahesive® Powder
• Hollister Adapt® Stoma Powder
• Coloplast Brava® Stoma Powder
• Dansac GX-tra Powder®

Alle producten zijn ontwikkeld voor gebruik rondom een stoma.

Om goed te begrijpen waarom stomapoeder werkt, is het belangrijk om te weten waarom een huidplak soms loslaat.

Een stomaplak plakt het beste op een:

• droge huid;
• schone huid;
• intacte huid.

Wanneer de huid beschadigd is, komt vaak wondvocht vrij.

Dat wondvocht zorgt ervoor dat:

• de huidplak minder goed kleeft;
• de plak eerder loslaat;
• lekkages ontstaan.

Stomapoeder neemt dit overtollige vocht op.

Hierdoor:

• wordt de huid droger;
• krijgt de plak meer grip;
• ontstaat minder kans op lekkage;
• krijgt de huid meer rust om te herstellen.

Het poeder vormt dus geen beschermlaag zoals een huidfilm, maar zorgt vooral voor een betere ondergrond.

Stomapoeder wordt alleen gebruikt wanneer de huid daadwerkelijk vochtig of nattend is.

Veel voorkomende situaties zijn.

1. Vochtige huid door lekkage

Wanneer ontlasting of urine onder de huidplak komt, raakt de huid geïrriteerd.

De huid wordt:

• rood;
• vochtig;
• pijnlijk;
• soms bloedt de huid licht.

In deze situatie kan stomapoeder helpen.

2. Oppervlakkige huidbeschadiging

Bij kleine schaafplekjes of oppervlakkige beschadigingen kan wondvocht ontstaan.

Ook hierbij kan stomapoeder worden gebruikt.

3. Skin stripping

Bij het verwijderen van de huidplak kan soms een dun laagje opperhuid loskomen.

Dit heet skin stripping.

De huid wordt dan:

• glanzend;
• rood;
• vochtig;
• gevoelig.

Ook hiervoor wordt stomapoeder regelmatig gebruikt.

4. MASD (Moisture Associated Skin Damage)

MASD ontstaat wanneer de huid langdurig wordt blootgesteld aan vocht.

Bij een stoma kan dit komen door:

• lekkage;
• transpiratie;
• urine;
• dunne ontlasting.

Hierdoor verweekt de huid.

Stomapoeder kan tijdelijk helpen om overtollig vocht op te nemen.

5. Licht bloedende huid

Een beschadigde huid kan soms een klein beetje bloeden.

Wanneer dit oppervlakkig is en de huid nattend is, kan stomapoeder bijdragen aan een betere hechting van de huidplak.

Stomapoeder is vooral geschikt bij:

• vochtige huid;
• nattende huid;
• oppervlakkige huidbeschadiging;
• verweking van de huid;
• erosies;
• skin stripping;
• lichte irritatie door lekkage.

Het is niet bedoeld voor diepe wonden of ernstige infecties.

Een veelgemaakte fout is dat stomapoeder preventief wordt gebruikt.

Dat is niet nodig.

Gebruik stomapoeder niet:

• op een gezonde huid;
• wanneer de huid volledig droog is;
• onder een intacte huidplak zonder huidproblemen;
• bij diepe open wonden;
• bij ernstige infecties zonder beoordeling door een zorgverlener;
• in grote hoeveelheden.

Te veel poeder kan juist zorgen voor:

• slechtere hechting;
• kortere draagtijd;
• grotere kans op lekkage.

Meer is dus zeker niet beter.

Voordelen van stomapoeder

Stomapoeder biedt verschillende voordelen wanneer het op de juiste manier en op het juiste moment wordt gebruikt.

• Neemt overtollig wondvocht op
  Hierdoor droogt een vochtige of nattende huid op, waardoor de huid beter kan herstellen.
• Verbetert de hechting van de huidplak
  Een drogere huid zorgt ervoor dat de huidplak beter blijft zitten.
• Verkleint de kans op lekkages
  Doordat de huidplak beter hecht, is de kans kleiner dat ontlasting of urine onder de plak terechtkomt.
• Ondersteunt het natuurlijke huidherstel
  Door overtollig vocht op te nemen krijgt de beschadigde huid meer rust om te herstellen.
• Eenvoudig in gebruik
  Het aanbrengen van stomapoeder kost weinig tijd en kan gemakkelijk worden toegepast tijdens een stomawissel.
• Geschikt voor thuis én in de professionele zorg
  Stomapoeder wordt gebruikt door zowel stomadragers als zorgprofessionals, zoals verpleegkundigen en stomaverpleegkundigen.

Nadelen van stomapoeder

Hoewel stomapoeder een waardevol hulpmiddel is, kent het ook een aantal beperkingen.

• Behandelt de oorzaak van het huidprobleem niet
  Stomapoeder ondersteunt het herstel van de huid, maar lost bijvoorbeeld een lekkende huidplak of een verkeerde pasvorm niet op. De oorzaak moet altijd worden aangepakt.
• Niet geschikt voor een gezonde huid
  Bij een droge, intacte huid heeft stomapoeder geen toegevoegde waarde en kan het de hechting van de huidplak juist verminderen.
• Te veel poeder vermindert de kleefkracht
  Een dikke laag stomapoeder zorgt ervoor dat de huidplak minder goed aan de huid hecht, waardoor de kans op lekkages juist groter wordt.
• Geen vervanging voor goede stomazorg
  Een goed passend stomamateriaal, een juiste verzorging van de huid en regelmatige controle blijven de basis van goede stomazorg.
• Niet geschikt voor alle huidproblemen
  Bij diepe wonden, ernstige infecties of allergische reacties is stomapoeder alleen niet voldoende. In die situaties is aanvullende behandeling of advies van een stomaverpleegkundige nodig.

Nu je weet wat stomapoeder is en wanneer je het gebruikt, is de volgende vraag: hoe gebruik je stomapoeder op de juiste manier?

Veel mensen denken dat je simpelweg wat poeder op de huid strooit en daarna de huidplak aanbrengt. Toch komt er iets meer bij kijken. Wanneer stomapoeder verkeerd wordt gebruikt, kan de huidplak juist minder goed blijven zitten.

In dit hoofdstuk leggen we stap voor stap uit hoe je stomapoeder gebruikt.

Stap 1. Verwijder het oude stomamateriaal

Begin altijd rustig met het verwijderen van de huidplak. Trek de huidplak niet in één keer los, maar ondersteun de huid met één hand terwijl je de huidplak langzaam verwijdert. Hierdoor voorkom je dat de bovenste huidlaag beschadigt. Dit noemen we ook wel skin stripping. Gebruik eventueel een remover spray of removerdoekje wanneer de huidplak moeilijk loslaat.

Stap 2. Inspecteer de huid

Bekijk de huid rondom de stoma goed.

Let bijvoorbeeld op:

• Is de huid rood?
• Is de huid vochtig?
• Zijn er kleine wondjes?
• Is de huid verweekt?
• Is er lekkage zichtbaar?
• Zijn er bloedinkjes?
• Is de huid pijnlijk?

Een gezonde huid hoeft geen stomapoeder te krijgen.

Stap 3. Reinig de huid

Maak de huid schoon met lauw water.  In de meeste gevallen is water voldoende. Gebruik alleen zeep wanneer dit echt noodzakelijk is.

Gebruik bij voorkeur geen:

• oliehoudende producten;
• vette crèmes;
• bodylotion;
• alcohol;
• desinfecterende middelen.

Deze producten kunnen ervoor zorgen dat de huidplak minder goed blijft kleven. Dep de huid daarna voorzichtig droog. Wrijf niet over een beschadigde huid.

Stap 4. Breng een kleine hoeveelheid stomapoeder aan

Schud een kleine hoeveelheid stomapoeder op de beschadigde plek. Gebruik alleen zoveel als nodig is. De bedoeling is dat alleen de vochtige huid bedekt wordt. Een dikke laag werkt juist averechts.

Stap 5. Verwijder overtollig poeder

Dit is misschien wel de belangrijkste stap. Na het aanbrengen blijft vaak te veel poeder achter. Tik of blaas daarom voorzichtig het overtollige poeder weg. Alleen het poeder dat aan de vochtige huid blijft kleven, is nodig. Wanneer een dikke laag achterblijft, kan de huidplak niet goed hechten.

Stap 6. Gebruik zo nodig een barrièrefilm

Wanneer de huid erg vochtig is, wordt vaak gebruikgemaakt van de crusting-techniek. Hierbij wordt stomapoeder gecombineerd met een huidbeschermende Barrièrefilm. De Barrièrefilm vormt een dun beschermlaagje over het stomapoeder. Hierdoor blijft het poeder beter op zijn plaats zitten. Niet iedere beschadigde huid heeft deze techniek nodig. Volg hierbij altijd de richtlijnen van de stomaverpleegkundige of de instructies van de fabrikant.

Stap 7. Laat de barrièrefilm drogen

Wanneer je een Barrièrefilm gebruikt, laat deze dan eerst goed drogen. Dit duurt meestal enkele seconden. Een natte Barrièrefilm vermindert de kleefkracht van de huidplak.

Stap 8. Breng de huidplak aan

Plaats vervolgens de huidplak zorgvuldig rondom de stoma.

Controleer of:

• de opening goed aansluit;
• de huidplak nergens dubbel zit;
• de huidplak goed aandrukt.

Warmte van de handen helpt de kleeflaag beter te hechten. Houd daarom de huidplak ongeveer één minuut zachtjes vast.

Bij een ernstig beschadigde of nattende huid is alleen stomapoeder soms niet voldoende. Dan kan de crusting-techniek worden toegepast. Deze techniek wordt wereldwijd veel gebruikt door stomaverpleegkundigen.

Wat is de crusting-techniek?

Bij de crusting-techniek worden twee producten gecombineerd:

• stomapoeder;
• een huidbeschermende barrièrefilm.

Samen vormen zij een dun beschermlaagje.

Hierdoor:

• neemt het poeder vocht op;
• blijft het poeder beter liggen;
• krijgt de huid meer rust;
• blijft de huidplak beter zitten.

Hoe voer je de crusting-techniek uit?

Stap voor stap:

1. Reinig de huid.
2. Dep de huid droog.
3. Strooi een dun laagje stomapoeder op de beschadigde huid.
4. Tik overtollig poeder weg.
5. Breng een dun laagje barrièrefilm aan.
6. Laat dit drogen.
7. Herhaal dit eventueel nog één keer wanneer de huid erg vochtig is.
8. Breng daarna de huidplak aan.

Meer lagen zijn meestal niet nodig.

Wanneer gebruik je de crusting-techniek?

De crusting-techniek kan geschikt zijn bij:

• nattende huid;
• oppervlakkige huidbeschadiging;
• skin stripping;
• verweking van de huid;
• erosies.

Bij een droge huid is deze techniek meestal niet nodig.

Het correct aanbrengen van stomapoeder is belangrijk voor een goed resultaat. Gebruik het alleen op een vochtige of beschadigde huid, breng een dun laagje aan en verwijder altijd overtollig poeder. Bij een sterk nattende huid kan de crusting-techniek extra ondersteuning bieden door stomapoeder te combineren met een huidbeschermende barrièrefilm.

Daarnaast is het belangrijk om verder te kijken dan alleen de huid. Huidproblemen zijn vaak een signaal dat er iets anders aan de hand is, zoals lekkage of een slecht passend stomamateriaal. Door de oorzaak aan te pakken én de huid goed te verzorgen, krijgt de peristomale huid de beste kans om te herstellen.

• Beitz, J. M., Colwell, J. C., Goldberg, M., & Wound, Ostomy and Continence Nurses Society. (2016). Peristomal skin complications: Best practice for clinicians. Wound, Ostomy and Continence Nurses Society.
• Coloplast Professional – Brava Stoma Powder. (z.d.). Brava® Stomapoeder.
• Convatec – Stomahesive Powder. (z.d.). Stomahesive® Protective Powder.
• Gray, M., Colwell, J. C., Doughty, D., Goldberg, M., Hoeflok, J., Manson, A., … & Wound, Ostomy and Continence Nurses Society. (2021). Peristomal moisture-associated skin damage in adults with fecal or urinary ostomies: A consensus. Journal of Wound, Ostomy and Continence Nursing, 48(3), 219-231.
• Salvadalena, G. D. (2016). The incidence of stoma and peristomal complications during the first 3 months after ostomy creation. Journal of Wound, Ostomy and Continence Nursing, 43(5), 489-494.
• Wound, Ostomy and Continence Nurses Society. (z.d.). Peristomal Skin Assessment Guide for Clinicians. Geraadpleegd op 17 juli 2026, van https://psag.wocn.org
• Wound, Ostomy and Continence Nurses Society. (2020, 31 maart). What is the Peristomal Skin Assessment Guide for Consumers and who can benefit from it? Geraadpleegd op 17 juli 2026, van WOCN Society
• Wound, Ostomy and Continence Nurses Society. (z.d.). Peristomal Skin Assessment Guide for Consumers. Geraadpleegd op 17 juli 2026, van https://psag-consumer.wocn.org

Een goede stomazorg gaat verder dan alleen het verwisselen van een stomazakje. Het herkennen van huidproblemen, het kiezen van de juiste hulpmiddelen en het toepassen van producten zoals stomapoeder vragen om kennis en oefening.

Wil jij jouw kennis over stomazorg verder verdiepen? Tijdens onze praktijkgerichte cursus Stomazorg leer je alles over de verzorging van verschillende soorten stoma’s, veelvoorkomende complicaties en de nieuwste materialen en technieken. Uiteraard is er veel ruimte om zelf te oefenen en praktijkervaringen te bespreken.

Na afloop heb je meer kennis en zelfvertrouwen om cliënten met een stoma deskundig te begeleiden en de juiste keuzes te maken in de dagelijkse zorg.

Benieuwd naar de cursus? Bekijk alle informatie en beschikbare cursusdata op onze website en schrijf je direct in.